1 Σεπτεμβρίου 2021
Χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά

Δεν μου αρέσει να μου λένε τι να κάνω!

Πιθανότατα δεν σας αρέσει να σας λένε τι να κάνετε - ούτε εμένα. Δεν μου αρέσει καν να μου λένε να κάνω κάτι που θα έκανα ούτως ή άλλως.
Share on facebook
Share on pinterest
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp

Όταν ήμουν νέος, το απεχθανόμουν όταν οι γονείς μου, μου ζήτησαν να ξεφορτωθώ το πλυντήριο πιάτων όταν ήδη σχεδίαζα να το κάνω. Μακάρι να μπορούσα να πω ότι έχω βάλει τις παιδικές αντιδράσεις πίσω μου, αλλά εξακολουθεί να μου σφίγγει το έντερο όταν μου συμβαίνει κάτι τέτοιο. Μερικές βραδιές πριν, ενοχλήθηκα όταν η γυναίκα μου ευγενικά μου ζήτησε να είμαι πιο ήσυχος μιας και όλοι κοιμόντουσαν.

Τι μας προκαλεί αυτές τις αρνητικές αντιδράσεις όταν άλλοι προσπαθούν να αλλάξουν τη συμπεριφορά μας;

Αυτή η ερώτηση έχει ιδιαίτερη σημασία τώρα, δεδομένης της έντονης και ακόμη βίαιης αντίστασης που έχουμε δει σε μερικές από τις οδηγίες που σχετίζονται με το COVID σχετικά με την καραντίνα και τη χρήση μάσκας.

Η απάντηση διαφέρει από άτομο σε άτομο, αλλά αυτά είναι μερικά κοινά θέματα.

Χρειαζόμαστε αυτονομία

Η ανάγκη να είμαστε κύριοι των δικών μας ενεργειών είναι ενσωματωμένη σε εμάς. Και έτσι αντιδρούμε στην αίσθηση ότι κάποιος άλλος μας ελέγχει. Προσπαθούμε να διεκδικήσουμε την αυτονομία μας αμέσως μόλις μπορέσουμε.

Από την παιδική μας ηλικία επιμένουμε να τα κάνουμε τα πάντα «μόνοι μας». Τι κι αν αυτό ενοχλεί τους γονείς μας, δεν μας ενδιαφέρει. Αισθανόμαστε ικανοί για όλα. Τα εξήντα δευτερόλεπτα που χρειάζονταν τα δίχρονα παιδιά μου να ανέβουν στο κάθισμά τους μόνα τους, μου αισθάνονταν σαν ώρες της ζωής μου που έχανα ανεπιστρεπτί (ίσως επειδή αντίκρουε με τη δική μου ανάγκη για αυτονομία).

Η ανάγκη μας για μια αίσθηση της ταχύτητας μεγαλώνει όπως και εμείς. Απογειώνεται στην εφηβεία, καθώς οι έφηβοι κινούνται προς την ενηλικίωση. Και για καλό λόγο. Η αυτονομία είναι μία από τις θεμελιώδεις ψυχολογικές μας ανάγκες. Η μεγαλύτερη αυτονομία σχετίζεται με όλα τα «καλά» αποτελέσματα, όπως λιγότερη κατάθλιψη και άγχος. Έτσι, το να μας λένε τι να κάνουμε πάει ενάντια στη φύση μας.

Δεν μας αρέσει να νιώθουμε αδύναμοι

Η εγκατάλειψη της αυτονομίας μας μοιάζει με το να δίνουμε τη δύναμή μας σε κάποιον άλλο. Τώρα «αυτοί» αποφασίζουν πού πηγαίνουμε και τι φοράμε και αν μας επιτρέπεται να εισέλθουμε σε ένα κατάστημα χωρίς μάσκα. Το να είσαι ή και να νιώθεις λιγότερο ισχυρός από ένα άλλο άτομο δεν είναι καλή αίσθηση – και πάλι, για καλό λόγο. Η «δεύτερη θέση» είναι συχνά σημείο αδυναμίας και σημαίνει ότι μπορεί οι ανάγκες μας να καλυφθούν λιγότερο.

Η δύναμη σημαίνει επίσης «έλεγχο» και το να μας λένε τι να κάνουμε μπορεί να νιώθει σαν να δίνουμε έλεγχο σε κάποιον άλλο. Η αντίσταση στα αιτήματα ή τις εντολές άλλων μπορεί να είναι ένας τρόπος ανάκτησης της δύναμής μας, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι ενεργούμε ενάντια στο δικό μας συμφέρον (όπως η άρνηση να φορέσουμε ζώνη ασφαλείας).

Δεν θέλουμε να νιώθουμε σαν παιδία

Για πολλούς από εμάς, το να μας λένε τι να κάνουμε μας επιστρέφει στην παιδική μας ηλικία όταν οι γονείς και οι δάσκαλοί μας έλεγαν τι να κάνουμε. Πιθανότατα ανυπομονούσαμε να μεγαλώσουμε και να είμαστε τα αφεντικά του εαυτού μας. Για να είμαι ειλικρινής, ξέρω ότι αυτός είναι ένας παράγοντας για μένα. Δεν μου αρέσει να αισθάνομαι σαν παιδί όταν κάποιος μου λέει τι να κάνω. Και δυστυχώς, αυτό το παιδικό συναίσθημα μας οδηγεί μερικές φορές να ανταποκριθούμε με παιδικό τρόπο, όπως να αντιδρούμε με παιδικό θυμό ως ενήλικες ή να μας εγκαταλείψουν λέξεις και να παίζουμε γροθιές.

Δεν θέλουμε την κριτική

Όταν μας καθοδηγεί ο εγωισμός, θέλουμε να έχουμε πάντα δίκιο, να είμαστε εμείς που κάνουμε το σωστό σε κάθε περίσταση.

Αντίθετα, όταν μας λένε τι πρέπει να κάνουμε ή μας λένε ότι αυτό που κάνουμε δεν είναι σωστό, νιώθουμε ότι μας ασκούν κριτική. Δεν μας αρέσει. Εναντιωνόμαστε άμεσα και πολλές φορές με άσχημο και εχθρικό τρόπο. Ο εγωισμός μας πληγώνεται και νιώθουμε προδομένοι και αδικημένοι.

Δεν θέλουμε τον έλεγχο

Μπορούμε επίσης να φοβόμαστε έναν «ολισθηρό κατήφορο» όταν κάποιος μας λέει τι να κάνουμε.

Μας δίνουν οδηγίες την μία μετά την άλλη. Τι έπεται άραγε;

Μπορεί να ανησυχούμε ότι οι βασικές ελευθερίες μας θα αφαιρεθούν και θα αρχίσουμε να λέμε ιστορίες για το πώς ζούμε σε ένα δικτατορικό κράτος. Συχνά αυτοί οι φόβοι βασίζονται όχι στο τι πραγματικά μας ζητείται, αλλά στον φόβο μας για το πού θα μπορούσε να οδηγήσει.

Εκτιμούμε την ατομικότητα.

Τέλος, πολλοί από εμάς υπερηφανευόμαστε για τον ατομικισμό μας. Θέλουμε να πάρουμε τις δικές μας αποφάσεις και να ξεχωρίσουμε από το πλήθος. Ακολουθώντας συλλογικές εντολές όπως «μείνετε στο σπίτι» ή «να φοράτε μάσκες όταν δεν μπορείτε να κρατήστε κοινωνική απόσταση», μπορεί να φαντάζει σαν να εγκαταλείπουμε ένα ουσιαστικό μέρος της ταυτότητάς μας. Αυτός ο παράγοντας είναι ιδιαίτερα εμφανής στις δυτικές κοινωνίες, στις οποίες εκτιμούμε πολύ τον ατομικισμό και την ταυτότητά μας.

Πώς να το αντιμετωπίσουμε

Υπάρχουν όλο και λιγότερο ευεργετικοί τρόποι ανταπόκρισης όταν μας λένε τι να κάνουμε, από την ήσυχη υπακοή έως την βίαια αντίσταση.

Οι επόμενες αρχές μπορούν να βοηθήσουν στην εποικοδομητική απόκριση:

Κάντε «χώρο» για τις αντιδράσεις σας. Αναγνωρίστε τις σκέψεις και τα συναισθήματα που ενεργοποιούνται όταν σας λένε τι να κάνετε. Αφήστε τις σκέψεις σας για το πώς «πρέπει» να αντιδράσετε και απλώς παρατηρήστε τι περνάει από το μυαλό σας και πώς αντιδρά το σώμα σας. Να γνωρίζετε τη συναισθηματική σας αντίδραση, όπως το συναίσθημα του ενστίκτου σας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να απαλλαχτείτε περιττή αυτοκριτική για το πώς αντιδράτε. Θα σας δώσει επίσης λίγο χώρο για να επιλέξετε πιο σκόπιμα τον τρόπο απόκρισης.

Παρατηρήστε τις υποθέσεις σας. Δείτε εάν κάποιοι από τους παράγοντες που αναφέρονται εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι.

Νιώθετε ότι σας λένε να παραδώσετε τη δύναμή σας;

Την αυτονομία σας;

Πιστεύετε ότι αντιμετωπίζεστε σαν παιδί;

Φοβάστε ότι θα εγκαταλείψετε εντελώς τον έλεγχο της ζωής σας;

Παρατηρήστε ότι ο νους απλώς κάνει μια ερμηνεία της κατάστασης. Και θυμηθείτε ότι οι ιστορίες που μας λέει το μυαλό μας δεν είναι πάντα αληθινές. Εξετάστε πιθανές εναλλακτικές λύσεις.

Αναγνωρίστε την ισχύ του εγώ πάνω σας. Όταν ενεργοποιείται το εγώ, μπορεί να είναι δύσκολο να σκεφτούμε καθαρά. Το εγώ πρέπει να έχει δίκιο. Χρειάζεται έλεγχο. Και θέλει να αμυνθεί με κάθε κόστος. Πιθανώς είστε ήδη εξοικειωμένοι με τη «λαβή του εγώ», ακόμα κι αν δεν την έχετε αναγνωρίσει ή ονομάσει έτσι.

Είναι αυτό το συναίσθημα στο στομάχι σας όταν ο/η σύζυγός σας λέει κάτι που σας ενοχλεί πραγματικά. Είναι η επιθυμία να ακυρώσετε δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το άλλο άκρο του πολιτικού φάσματος. Είναι η συγγένεια που νιώθεις απέναντι στους οπαδούς των αθλητικών σου ομάδων και η απέχθια που νιώθεις απέναντι στους αντίπαλους οπαδούς. Είναι η αποφασιστικότητα που νιώθετε να αντιδράσετε σε έναν οδηγό που σας αδίκησε.

Όταν αναγνωρίζουμε τη λειτουργία του εγώ, μπορούμε να δούμε μέσα από τις ιστορίες που μας λέει – ιστορίες που δικαιολογούν την αγανάκτησή μας ή που εξορθολογίζουν το μίσος μας. Μπορεί ακόμα να αρνηθούμε να κάνουμε ό, τι μας λένε, αλλά θα είναι για πραγματικούς λόγους, όχι ως αντανακλαστική χειρονομία του εγώ.

Δράστε με σύνεση. Με αυτά τα πράγματα κατά νου, επιλέξτε με σύνεση και δράστε με σύνεση. Ακολουθήστε τις οδηγίες άλλων όταν σας συμφέρουν, ακόμα κι αν δεν είστε άνετοι με το γεγονός ότι σας λένε τι να κάνετε. Για παράδειγμα, ακολουθήστε λογικές προφυλάξεις για την υγεία σε μια πανδημία, για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους άλλους.

Πιθανότατα δεν θα θέλαμε ποτέ να μας πουν τι να κάνουμε (εκτός αν το ζητήσουμε). Είναι πιθανό να αισθανόμαστε σαν παιδί και αδύναμοι και ότι μας επικρίνουν. Και μπορούμε να επιτρέψουμε αυτές τις αντιδράσεις να υπάρχουν παράλληλα με την απόφασή μας να επιλέξουμε με σύνεση. Όχι γιατί σου το είπα! Αλλά επειδή μας εξυπηρετεί καλά.

Ελίζα Παπαγιάννη
Εσωτερική υγεία και εξωτερική ομορφιά πάνε πακέτο! Βασικό όπλο και για τα δύο η σωστή διατροφή.

Στείλε το σε φίλους:

Share on facebook
Share on pinterest
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp

πρόσφατα άρθρα

Οι συνταγές με βιολογικά προϊόντα είναι οικονομικότερες, νοστιμότερες και συμβάλλουν στην βελτίωση της υγείας μας με τον πιο άμεσο τρόπο.
Τα οφέλη του βερίκοκου είναι πολλά, παρά την μειωμένη περιεκτικότητά του σε βιταμίνες. Είναι τόσο πλούσιο σε αντιοξειδωτικά που η κατανάλωσή του είναι άκρως ευεργετική για την υγεία μας.
Πιθανότατα δεν σας αρέσει να σας λένε τι να κάνετε - ούτε εμένα. Δεν μου αρέσει καν να μου λένε να κάνω κάτι που θα έκανα ούτως ή άλλως.