Βιολογικές ντομάτες

Βιολογικές ντομάτες

Η ντομάτα είναι το σήμα κατατεθέν της παραδοσιακής Μεσογειακής Διατροφής. Είναι εύγευστη και ταιριάζει με πολλά άλλα προϊόντα, δημιουργώντας νόστιμα και θρεπτικά πιάτα.

Οι βιολογικές ντομάτες είναι από τα βιολογικά λαχανικά με την μεγαλύτερη ζήτηση στην Ελληνική αγορά. Η αγαπημένη μας ντομάτα, που βρίσκεται σχεδόν καθημερινά στο πιάτο κάθε Έλληνα όλες τις εποχές του έτους και σε διάφορες μορφές, έκανε μια μεγάλη διαδρομή μέχρι να φτάσει στην Ευρώπη και στη χώρα μας. Χρειάζεται πλούσιο σε συστατικά έδαφος και η σπορά του γίνεται στις αρχές της άνοιξης.

Καταγωγή της ντομάτας

Προέρχεται, μάλλον, από την Λατινική Αμερική και συγκεκριμένα από περιοχές μεγάλου υψομέτρου των Άνδεων. Δεν γνωρίζουμε ποιοι και πότε την καλλιέργησαν για πρώτη φορά, αρχικά όμως εντοπίστηκε στο Περού. Της έδωσαν την ονομασία «tomati», δηλαδή σαρκώδες φρούτο. Στην Ευρώπη έφτασε όταν οι Ισπανοί κατέκτησαν την Λατινική Αμερική και μετέφεραν στην πατρίδα τους (μεταξύ άλλων) καρπούς και λαχανικά, στα τέλη του 15ου αιώνα.

Πέρασαν σχεδόν 2 αιώνες από την άφιξη της πρώτης κίτρινης σε χρώμα ντομάτας μέχρι την αρχική εμφάνισή της στην Ευρωπαϊκή κουζίνα και την πλήρη ενσωμάτωσή της στις διατροφικές μας συνήθειες.

Στην Ελλάδα η ντομάτα έφτασε μόλις στις αρχές του 19ου αιώνα και εξαπλώθηκε γρήγορα και ολοκληρωτικά! Χρησιμοποιείται δε, όπως και σε όλο τον κόσμο, σαν λαχανικό και όχι σαν φρούτο. Έχει τη μεγαλύτερη ζήτηση απ’ όλα τα κηπευτικά και αποτελεί πλέον χαρακτηριστικό συστατικό της παραδοσιακής μας διατροφής. Στις μέρες μας, τη βρίσκουμε στην Ελληνική αγορά σε διάφορες ποικιλίες.

Η καλλιέργεια ντομάτας γίνεται εντατικά σε όλη την Ελλάδα. Ο κύριος όγκος της εγχώριας παραγωγής προέρχεται από τον Μαραθώνα Αττικής και από την Κρήτη. Καλλιεργείται πλέον σε μεγάλο βαθμό με την υδροπονική μέθοδο, η οποία όμως δεν θεωρείται βιολογική μέθοδος καλλιέργειας. Δυστυχώς, βιολογικές ντομάτες καλλιεργούνται ελάχιστα στη χώρα μας.

Ταξινόμηση ντομάτας

Παρ’ ότι η ντομάτα ανήκει στην κατηγορία των φρούτων, χρησιμοποιείται κυρίως σαν λαχανικό. Την τρώμε σε σαλάτες ανάμεικτη με άλλα λαχανικά, σκέτη, σε σάλτσες, ψητή, λιαστή και ενίοτε χρησιμοποιείται από μεγάλες ομάδες σε ντοματοπόλεμο (Ισπανία).

Ντομάτες συμβατικής καλλιέργειας χωρίς γεύση και άρωμα

Στην αγορά κυκλοφορούν διάφορες ποικιλίες ντομάτας. Οι περισσότερες από αυτές προέρχονται από σχετικά νέες και μεταλλαγμένες ποικιλίες. Σκοπός της κάθε μετάλλαξης είναι η δημιουργία ποικιλιών με μεγάλο και καλοσχηματισμένο καρπό και ομοιόμορφο χρώμα, χωρίς στίγματα και με μεγάλη αντοχή στο χρόνο και στη μεταφορά προς τα καταστήματα και τα ράφια των σούπερ μάρκετ. Οι μεταλλάξεις αυτές είχαν τεράστιο αντίκτυπο στη γεύση και το άρωμα της ντομάτας.

Βιολογική καλλιέργεια ντομάτας

Υπάρχουν πολλές ποικιλίες βιολογικής ντομάτας ανά τον κόσμο και στην Ελλάδα μόλις τα τελευταία 5 χρόνια έχουν γίνει γνωστές στο πλατύ κοινό. Κάποιες από τις ποικιλίες έχουν πιστοποιηθεί από διάφορους οργανισμούς ως βιολογικές (οργανικές).

Εκτός από τις γνωστές σε εμάς κόκκινες ντομάτες (μεγάλες για φαγητό ή μικρές για σάλτσα) υπάρχουν ποικιλίες ντομάτας με κίτρινο, ανοιχτό πράσινο, σκούρο πράσινο, μωβ, πορτοκαλί, κιτρινοπράσινο και ροζ χρώμα! Κάποιες από τις ποικιλίες αυτές έχουν ιδιαίτερο σχήμα, όπως κερασιού, πιπεριάς, σύκου, λεμονιού και κάποιες τελείως ακανόνιστο σχήμα.

Η ντομάτα ευδοκιμεί σε ήπια και ζεστά κλίματα. Το μεσογειακό κλίμα θεωρείται ιδανικό για την καλή ανάπτυξη του φυτού.

Ως προς το έδαφος, η ντομάτα αναζητά αργιλώδες ή αμμώδες υπόστρωμα. Απαραίτητα στοιχεία για την καλή ανάπτυξη του φυτού είναι το ασβέστιο, το άζωτο και ο φώσφορος ενώ το χλώριο εμποδίζει τη σωστή ανάπτυξή του. Ιδανικά, το χώμα θα πρέπει να είναι καλά σκαμμένο, να έχει ουδέτερο PH = 7 και να περιέχει αρκετό οργανικό λίπασμα.

Η αμειψισπορά δεν είναι απαραίτητη για το φυτό της ντομάτας. Η ντομάτα μπορεί να καλλιεργηθεί στο ίδιο έδαφος για αρκετά χρόνια αν δεν παρατηρήσουμε αύξηση παρασίτων και προσβολή σημαντικού μέρους της σοδειάς από αυτά. Αν το φυτό μας προσβληθεί από περονόσπορο, τότε η μεταφορά της καλλιέργειας σε ικανοποιητική απόσταση κρίνεται απαραίτητη.

Η ανάπτυξη του φυτού και η ταχύτητα της καρποφορίας του εξαρτώνται άμεσα από το είδος του εδάφους, τη λίπανσή του και το κλίμα της περιοχής. Αν η σπορά πραγματοποιηθεί στα τέλη του Φλεβάρη, οι ντομάτες θα είναι έτοιμες για συγκομιδή περί τα μέσα Ιουλίου, όταν η καλλιέργεια πραγματοποιηθεί σε περιοχή με αρκετά ζεστό κλίμα και σε έδαφος με πολύ οργανικό λίπασμα (κοπριά).

Βιολογικές ντομάτες, λίπανση

Βιολογικές ντομάτες, λίπανση

Όταν οι ντομάτες φυτεύονται σε υγιές, αφράτο και πλούσιο έδαφος αντιμετωπίζουν ελάχιστα προβλήματα από ασθένειες. Η καλή προετοιμασία του εδάφους αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για την καλή υγεία του φυτού.

Η έλλειψη υγρασίας και ασβεστίου στο έδαφος έχουν καταστροφικές συνέπειες στην ανάπτυξη της ντοματιάς και των καρπών της. Τα λουλούδια του φυτού μαραίνονται και πέφτουν σε πρώιμο στάδιο ενώ αν το φυτό προχωρήσει στην ανάπτυξη καρπών αυτοί σαπίζουν στο πίσω μέρος αρχικά και το σάπισμα προχωράει σιγά σιγά σε όλο τον καρπό.

Η έλλειψη φωσφόρου προκαλεί μάρανση των φύλλων, συρρίκνωσή τους και δημιουργία μωβ κηλίδων. Το φυτό έχει φτωχή ανάπτυξη και παραμένει λεπτό και ασθενικό. Η προσθήκη του φωσφόρου θα πρέπει να γίνει από τα αρχικά στάδια ανάπτυξης του φυτού.

Απαραίτητο είναι και το κάλιο. Βοηθάει τη ντοματιά να δέσει γερό καρπό και γίνει υγιής και ευμεγέθης. Όταν οι καρποί είναι αδύναμοι, κακής ποιότητας και πέφτουν και όταν η παραγωγή είναι χαμηλή, το έδαφος χρειάζεται επειγόντως το κάλιο. Το κάλιο βοηθάει σημαντικά στην αποτελεσματική αντιμετώπιση ασθενειών όπως η βερτιτσιλίωση, η φουζαρίωση, η αλτερνάρια, η σήψη του στελέχους, το κλαδοσπόριο και άλλες.

Εξ’ ίσου απαραίτητο στην καλή ανάπτυξη του φυτού της ντομάτας και των καρπών της είναι το μαγνήσιο. Η έλλειψή του έχει σαν άμεσο αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής αλλά και τη δημιουργία καρπών χαμηλής ποιότητας.

Ποικιλίες ντομάτας

Πολλά έχουν αλλάξει στον κόσμο της βιολογικής ντομάτας από τότε που για πρώτη φορά ανακαλύφθηκε στην Λατινική Αμερική. Το φυτό μεταφέρθηκε και φυτεύτηκε σε άλλα μέρη του πλανήτη και με τον χρόνο προέκυψαν πολλές ποικιλίες, η κάθε μία με το δικό της χρώμα, σχήμα και γεύση.

Διάφορες ποικιλίες βιολογικής ντομάτας

Ναι μεν οι κόκκινες ντομάτες παραμένουν η πρώτη επιλογή του αγοραστικού κοινού σε παγκόσμιο επίπεδο, στην αγορά έχουν όμως πλέον εισαχθεί και άλλες ποικιλίες που μέχρι τώρα ήταν γνωστές στις τοπικές κοινωνίες που της παρήγαγαν. Έτσι έχουμε:

Κίτρινες ντομάτες

Πρόκειται, συνήθως, για ντομάτες με μικρούς καρπούς. Η γεύση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη ποικιλία και μπορεί να είναι φρουτώδης ή υπόξινη ή και ελαφρώς γλυκιά. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σαλάτες και σε σάλτσες.

Πίνακας με την θρεπτική αξία βιολογικής ντομάτας

Θρεπτική αξία βιολογικής ντομάτας

Από τότε που η ντομάτα έφτασε στη Μεσόγειο, ενσωματώθηκε πλήρως στη διατροφή της εισχωρώντας σχεδόν σε κάθε πιάτο της. Οι Μεσογειακοί λαοί δεν άργησαν να αντιληφθούν ότι δεν νοστιμίζει απλά το κάθε φαγητό αλλά δίνει στον ανθρώπινο οργανισμό πολλά και απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία. Ποιά είναι όμως αυτά; Δείτε τα στον παρακάτω πίνακα. Πέρα από τα βασικά θρεπτικά της στοιχεία, η ντομάτα είναι πλούσια και σε αντιοξειδωτικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το λυκοπένιο, μια καροτενοειδής χρωστική ουσία η σημασία ρτης οποίας βρίσκεται υπό έρευνα εδώ και αρκετά χρόνια για να διαπιστωθεί με λεπτομέρεια η αντιοξειδωτική της δράση.

Βιολογικές ντομάτες: Διατροφική αξία (*)

βιταμίνη Α 8 %
βιταμίνη B1 (θειαμίνη) 6 %
βιταμίνη B3 (νιασίνη) 7 %
βιταμίνη B5 (παντοθενικό οξύ) 3 %
βιταμίνη B6 (πυριδοξίνη) 8 %
βιταμίνη Β7 (βιοτίνη) 25 %
βιταμίνη Β9 (φολικό οξύ) 7 %
βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ) 32 %
βιταμίνη D (ασκορβικό οξύ 6 %
βιταμίνη E (τοκοφερόλη) 6 %
βιταμίνη K (φυλλοκινόνη) 16 %
χολίνη (βιταμίνη) 3 %
πρωτεϊνη 3 %
κάλιο 12 %
μαγγάνιο 11 %
μαγνήσιο 5 %
μολυβδένιο 20 %
σίδηρος 3 %
φώσφορος 6 %
χαλκός 12 %
χρώμιο 4 %
ψευδάργυρος 3 %
σάκχαρα 6 γρ.
υδατάνθρακες 2 %
φυτικές ίνες 9 %
χοληστερίνη 0 %
(*) Τα ποσοστά δίδονται για 180 γραμμάρια (1 φλυτζάνι) ωμής βιολογικής ντομάτας και σε σχέση με την ενδεδειγμένη ημερήσια κατανάλωση.

Συνταγές με Βιολογικές ντομάτες